/2019-02-27 15:56:00/

Танилцуулга


undefined

 

 ХУУЛЬ ЗҮЙН ТУСЛАЛЦААНЫ ТӨВ

 

  • Хууль зүйн туслалцааны төвийн үүсэл хөгжил

     1992 онд батлагдсан Монгол Улсын шинэ Үндсэн хууль дэлхий нийтийн жишигт нийцсэн эрх, эрх чөлөөг эдлэх боломжийг ард иргэдэд олгосон бөгөөд эдгээр үндсэн эрхийн нэг нь хууль зүйн туслалцаа авах эрх болохыг тодорхой зааж өгсөн.

Монгол Улс зах зээлийн эдийн засагтай, ардчилсан нийгэмд шилжсэнээр аливаа салбарын мэргэжлийн ажил, үйлчилгээ нь чөлөөт өрсөлдөөнд суурилан өөрөө өөрийгөө санхүүжүүлэх болсны нэг нь өмгөөлөл, хууль зүйн үйлчилгээ гэж хэлж болно.

Энэ нь нэг талаас тухайн салбарыг хөгжүүлэх гол хүчин зүйл боловч нөгөө талаасаа, хөрөнгө, санхүүгийн бэрхшээлтэй, төлбөрийн чадваргүй иргэд хууль зүйн туслалцаа, дэмжлэг авч чадахгүйн улмаас эрх нь зөрчигдөх, цаашилбал, нийт улсын хэмжээний хууль зүйн үйлчилгээний хүртээмж хумигдан, хязгаарлагдах сөрөг үр дагаврыг дагуулах болсон.

Эрх зүйн туслалцааны төвүүд байгуулагдахаас өмнө төлбөрийн чадваргүй иргэнд үнэ төлбөргүй хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх ажил нь Монголын өмгөөлөгчдийн холбоогоор дамжин Хууль зүй, дотоод хэргийн яамны удирдлага дор зохион байгуулагддаг байсан. Өмгөөлөгч бүр төлбөрийн чадваргүй иргэнд жилд 2 удаа үнэ төлбөргүй туслалцаа үзүүлэх үүргийнхээ дагуу туслалцаа үзүүлдэг байсан бөгөөд өмгөөлөгчид олгох урамшууллыг Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 2003 оны 69 дүгээр тушаалаар баталсан “Төлбөрийн чадваргүй иргэний өмгөөллийн хөлсний жишгийг тогтоох, зардлыг төсвөөс санхүүжүүлэх, тайлан гаргах журам”-аар тогтоосон тарифаар олгож байв.

2004-2006 онд “Нээлттэй нийгэм форум” төрийн бус байгууллагын санхүүжилтээр Хэнтий аймаг болон Сонгинохайрхан дүүрэгт “Эрх зүйн туслалцааны төв”-ийг туршилтын журмаар амжилттай ажиллуулсан болно. Уг төслийг хэрэгжүүлсний дүнд ийм төрлийн нэгж байгуулах нь төлбөрийн чадваргүй иргэдийн эрхийг хамгаалах, хууль зүйн туслалцааны хүртээмжийг дээшлүүлэхэд нэн тохиромжтой хэлбэр гэж үзэн улсын хэмжээнд байгуулах нь зүйтэй гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн юм.

 

Дээр дурьдсан нөхцөл байдал, хуримтлуулсан туршлагаасаа үндэслэн хууль зүйн үйлчилгээний чанар, хүртээмж, үр нөлөөг сайжруулах зорилгоор Төлбөрийн чадваргүй иргэнд хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх Үндэсний хөтөлбөр-ийг Засгийн газрын 2006 оны 263 дугаар тогтоолоор баталсан. Тус хөтөлбөрийг батлах болсон үндэслэлийг “Монгол Улсад эрүүгийн хэрэгт холбогдсон, ял эдэлж байгаа хүмүүсийн 80 орчим хувь нь нэн ядуу, ядуу, боловсролын түвшин доогуур, эсхүл боловсролгүй, ажилгүй байна. Өөрөөр хэлбэл төлбөрийн чадваргүй буюу амьжиргааны баталгаажих доод түвшингээс доогуур амьдралтай иргэд гэмт хэрэг үйлдэх нь ихэсч байна. Тухайлбал, 2005 онд улсын хэмжээнд 10153 этгээд ял шийтгүүлснээс 7206 буюу 70.9 хувь нь төлбөрийн чадваргүй байх магадлалтай хүмүүст хамаарч байна.” Гэсэн байна.

Энэхүү хөтөлбөрийн эрхэм зорилго нь “иргэдийн санхүүгийн байдлаас үл хамааран хууль зүйн туслалцааг тэгш, хүртээмжтэй, үр дүнтэй үзүүлэх үндэсний тогтолцоог бий болгох явдал” гэж тодорхойлсон билээ.

Энэ хөтөлбөр хэрэгжиж эхэлснээр манай улсын хуулийн салбарт урьд өмнө нь байгаагүй шинэ тогтолцоо бий болсон нь эрх зүйн туслалцааны төвүүдийн сүлжээ юм.

Хөтөлбөрт Эрх зүйн туслалцааны төвийг 2011 он гэхэд нийт аймаг, нийслэлийн дүүрэгт үе шаттайгаар байгуулсан байхаар заасан. Эрх зүйн туслалцааны төвүүдийн үйлчилгээг нэвтрүүлэх замаар хууль зүйн үйлчилгээний хүртээмжийг сайжруулах зорилгоор 2008 оноос Хууль зүй, дотоод хэргийн яам Нээлттэй нийгэм форум, НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрийн “Хууль зүйн үйлчилгээний хүртээмж ба хүний эрх” төсөл, аймаг, сум, дүүргийн Засаг даргын Тамгын газартай хамтран “Эрх зүйн туслалцааны төв”-ийг бүх аймаг, дүүрэг болон зарим суманд байгуулан ажиллуулж эхэлсэн. 2013 оны байдлаар улсын хэмжээнд нийт 37 төв үйл ажиллагаа явуулж байв.

 

Уг хөтөлбөрийг хэрэгжүүлсэн туршлага, хүний нөөц, материаллаг баазад түшиглэн төлбөрийн чадваргүй иргэнд үнэ төлбөргүй хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх ажлын эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх зорилгоор “Төлбөрийн чадваргүй яллагдагчид үзүүлэх хууль зүйн туслалцааны тухай хууль”-ийг Улсын Их Хурлаас 2013 оны 07 дугаар сарын 05-ны өдөр батлагдсан бөгөөд 2014 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс хэрэгжиж эхэлсэнтэй холбогдуулан Хууль зүйн туслалцааны төв байгууллагдан ажиллаж байна.

 

Хууль зүйн туслалцааны төв нь одоогийн байдлаар 21 аймаг, Нийслэлийн 8 дүүрэг, хүн ам ихээр төвлөрсөн 2 суманд нийт 31 салбарт 72 албан хаагчтайгаар төлбөрийн чадваргүй яллагдагчид үнэ төлбөргүй хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх ажлыг амжилттай гүйцэтгэж байна.

 

  • Хууль зүйн туслалцааны төвийн эрхэм зорилго

Төв нь Төлбөрийн чадваргүй яллагдагчид үзүүлэх хууль зүйн туслалцааны тухай хуулийн хэрэгжилтийг холбогдох дээд байгууллага, удирдлагын өмнө хариуцан тайлагнаж, эрүүгийн хэрэгт холбогдсон төлбөрийн чадваргүй яллагдагчид өмгөөллийн үйлчилгээ үзүүлэх, хууль зүйн зөвлөгөө өгөх, иргэдэд сургалт, сурталчилгаа хийх үйл үйл ажиллагааг зохистой удирдан зохион байгуулна.

  • Хууль зүйн туслалцааны төвийн үндсэн чиг үүрэг

Төв нь Төлбөрийн чадваргүй яллагдагчид үзүүлэх хууль зүйн туслалцааны тухай хуулийн хэрэгжилтийг холбогдох дээд байгууллага, удирдлагын өмнө хариуцан тайлагнаж, эрүүгийн хэрэгт холбогдсон төлбөрийн чадваргүй яллагдагчид өмгөөллийн үйлчилгээ үзүүлэх, хууль зүйн зөвлөгөө өгөх, иргэдэд сургалт, сурталчилгаа хийх үйл үйл ажиллагааг зохистой удирдан зохион байгуулна.

 

Холбоотой байгууллагууд